İşyeri Hekimi Zorunluluğu: Kimler İçin, Süresi ve Ceza (2026)

İşyeri hekimi zorunluluğu, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının en çok karıştırılan konularından biridir. Hangi işletmenin hekim görevlendirmesi gerektiği, hekimin ayda kaç saat çalışacağı ve görevlendirme yapılmazsa hangi cezayla karşılaşılacağı; çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre net kurallara bağlanmıştır. Bu rehberde işyeri hekimi bulundurma eşiklerini, görevlendirme sürelerini, hekimin görevlerini ve uygulanan idari para cezalarını somut ve güncel ayrıntılarla açıklıyoruz.

İşyeri Hekimi Zorunluluğunun Yasal Dayanağı

İşyeri hekimi bulundurma zorunluluğu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6. maddesi ile “İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği” ve “İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik”e dayanır. Kanun, işverene çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerektiğinde diğer sağlık personeli görevlendirme; bu mümkün değilse bu hizmeti bir OSGB’den alma yükümlülüğü getirir.

İşyeri hekimi, işyerinde sağlık gözetimi, işe giriş ve periyodik muayeneler, sağlık riskleri konusunda danışmanlık ve İSG eğitimlerinin sağlık bölümü gibi görevleri yürüten yetkili hekimdir.

İşyeri Hekimi Hangi İşletmeler İçin Zorunlu?

İşyeri hekimi bulundurma yükümlülüğü, çalışan sayısı ve tehlike sınıfının birlikte değerlendirilmesiyle doğar. Genel kural şudur: Çok tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde çalışan sayısından bağımsız olarak işyeri hekimi hizmeti alınır. Az tehlikeli işyerlerinde ise eşik genellikle çalışan sayısına bağlanır.

Pratikte tüm tehlike sınıflarında, bir çalışanı bile olan işyeri sağlık ve güvenlik hizmeti almakla yükümlüdür; ancak bu hizmetin işyeri hekimi tarafından verilme yoğunluğu (ayda kaç dakika) tehlike sınıfı ve çalışan sayısıyla belirlenir. İş güvenliği uzmanı ve hekim gereksinimini birlikte planlamak için İSG eğitimi rehberimiz tamamlayıcıdır.

Görevlendirme Süreleri: Çalışan Başına Kaç Dakika?

İşyeri hekiminin işyerine ayırması gereken asgari süre, tehlike sınıfına göre çalışan başına dakika olarak belirlenir. Yönetmelikteki asgari süreler şu şekildedir:

Tehlike Sınıfı	Çalışan Başına Aylık Asgari Süre	Tam Gün Hekim Eşiği
Az Tehlikeli	Çalışan başına ayda en az 5 dakika	2.000 ve üzeri çalışan
Tehlikeli	Çalışan başına ayda en az 10 dakika	1.000 ve üzeri çalışan
Çok Tehlikeli	Çalışan başına ayda en az 15 dakika	750 ve üzeri çalışan

Örneğin çok tehlikeli sınıfta 100 çalışanı olan bir işyeri, ayda en az 100 × 15 = 1.500 dakika (25 saat) işyeri hekimi hizmeti almak zorundadır. Belirtilen çalışan sayısı eşiklerini aşan işyerlerinde ise tam gün çalışan bir işyeri hekimi görevlendirilir.

İşyeri Hekiminin Başlıca Görevleri

• İşe giriş ve periyodik muayeneler: Çalışanın işe uygunluğunu belirleyen sağlık raporlarını düzenler. Sürecin ayrıntıları için işe giriş sağlık raporu nasıl alınır yazımıza bakabilirsiniz.
• Sağlık gözetimi: Meslek hastalığı risklerini izler, gerekli biyolojik ölçümleri yönlendirir.
• Danışmanlık: İşverene ve İSG kuruluna sağlık konularında rehberlik eder.
• Eğitim: İSG eğitimlerinin sağlıkla ilgili bölümlerini verir.
• İlkyardım ve acil durum: İşyerinin ilkyardım organizasyonuna katkı sağlar.
• Kayıt ve raporlama: Sağlık gözetimi kayıtlarını tutar, yıllık değerlendirme raporu hazırlar.

İşyeri Hekimi Nasıl Görevlendirilir? (Adım Adım)

1. Tehlike sınıfını ve çalışan sayısını belirleyin: NACE koduyla tehlike sınıfını, SGK kayıtlarıyla çalışan sayısını tespit edin.
2. Gerekli süreyi hesaplayın: Tablodaki çalışan başına dakika değeriyle aylık hizmet süresini çıkarın.
3. Hizmet modelini seçin: Kendi bünyenizde sertifikalı hekim çalıştırın veya bir OSGB’den hizmet alın.
4. Sözleşme ve atama yapın: Görevlendirmeyi İSG-KATİP sistemi üzerinden Bakanlığa kaydedin.
5. Çalışma ortamını sağlayın: Muayene için uygun mekan ve gerekli ekipmanı temin edin.
6. Kayıtları tutun: Sağlık gözetimi ve muayene kayıtlarını düzenli arşivleyin.

İşyeri Hekimi Görevlendirmemenin Cezası

6331 sayılı Kanun, işyeri hekimi görevlendirmeyen işverene aykırılığın devam ettiği her ay için ayrı ayrı idari para cezası öngörür. Yani ceza tek seferlik değildir; hekim görevlendirilmediği sürece her ay yeniden uygulanır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve işyerinin büyüklüğüne göre ciddi rakamlara ulaşır.

Görevlendirmeme halinde ayrıca bir iş kazası veya meslek hastalığı yaşanırsa, işverenin kusur oranı belirgin biçimde artar; bu da tazminat ve cezai sorumluluk doğurur. Sağlık gözetiminin hiç yapılmamış olması, davalarda işveren aleyhine güçlü bir delil oluşturur.

İş Güvenliği Uzmanı ile İşyeri Hekimi Aynı mı?

Hayır. İkisi farklı görevlerdir ve genellikle birlikte zorunludur. İş güvenliği uzmanı teknik güvenlik (risk değerlendirmesi, makine güvenliği, KKD) konularına; işyeri hekimi ise sağlık gözetimi ve muayenelere odaklanır. Çoğu işyeri her iki hizmeti birden, çoğunlukla aynı OSGB’den alır. İSG’yi kurumsal bir sisteme oturtmak isteyen işletmeler için ISO 45001 iş sağlığı güvenliği belgesi bu hizmetleri yönetim sistemiyle bütünleştirir.

İşyeri hekimi sözleşmesinin sistemde onaylanma süresi ve fesih bildirimi için İSG-KATİP nedir, nasıl kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaç çalışandan sonra işyeri hekimi zorunlu olur?

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde çalışan sayısına bakılmaksızın hekim hizmeti alınır. Az tehlikeli işyerlerinde de hizmet zorunludur; ancak hekimin ayırması gereken süre çalışan başına dakika esasına göre hesaplanır.

İşyeri hekimini OSGB’den alabilir miyim?

Evet. İşveren ister kendi bünyesinde sertifikalı bir işyeri hekimi çalıştırır, ister yetkilendirilmiş bir Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’nden (OSGB) hizmet alır. Her iki durumda da görevlendirme İSG-KATİP’e kaydedilir.

İşyeri hekiminin ayda kaç saat çalışması gerekir?

Süre, çalışan sayısı × tehlike sınıfı dakikası ile hesaplanır: az tehlikeli 5, tehlikeli 10, çok tehlikeli 15 dakika/çalışan. Örneğin tehlikeli sınıfta 50 çalışan için ayda en az 500 dakika hizmet gerekir.

Hekim görevlendirmezsem ceza ne kadar?

Görevlendirme yapılmadığı her ay için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır. Tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar ve aylık tekrarlandığı için kısa sürede yüksek meblağlara ulaşır.

İşe giriş raporunu kim imzalar?

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde işe giriş sağlık raporu işyeri hekimi tarafından düzenlenir. Az tehlikeli işyerlerinde aile hekimi de düzenleyebilir. Ayrıntılar için işe giriş sağlık raporu rehberimize bakın.