İSG Eğitimi Nedir, Kimlere Zorunlu? (2026)

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) eğitimi, çalışanların işyerindeki tehlikeleri tanıması, riskleri önlemesi ve acil durumlarda doğru davranması için verilen yasal zorunlu eğitimdir. Birçok işveren İSG eğitimini “imza topladık, geçti” formalitesi sanır; oysa eksik veya hiç verilmemiş eğitim, hem ağır idari para cezalarına hem de iş kazası halinde işverenin kusurlu sayılmasına yol açar. Bu rehberde İSG eğitiminin kimlere zorunlu olduğunu, tehlike sınıfına göre yenileme periyotlarını, eğitimi kimin verebileceğini, içeriğini ve cezaları somut ayrıntılarla ele alıyoruz.

İSG Eğitimi Nedir ve Yasal Dayanağı Nedir?

İSG eğitimi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. maddesi ile “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” tarafından düzenlenir. Kanun, işverene çalışanlarına işe başlamadan önce ve görev süresince düzenli olarak İSG eğitimi verme yükümlülüğü getirir. Eğitim, çalışanın işyerindeki özel risklerini bilmesini ve güvenli çalışma davranışı edinmesini amaçlar.

Eğitim yalnızca teorik bilgi aktarımı değildir; işyerine özgü riskler, kullanılan makineler, kimyasallar ve acil durum planları üzerinden somutlaştırılmalıdır. Genel slayt gösterip imza toplamak, denetimde ve kaza sonrası incelemede yetersiz kabul edilir.

İSG Eğitimi Kimlere Zorunlu?

İSG eğitimi, kamu ve özel sektör ayrımı olmaksızın tüm işyerlerindeki tüm çalışanlar için zorunludur. Çalışan sayısı veya tehlike sınıfı ne olursa olsun, bir kişi bile istihdam eden işyeri bu yükümlülüğe tabidir. Tehlike sınıfı, eğitimin sıklığını ve süresini etkiler ama zorunluluğun kendisini ortadan kaldırmaz.

Özellikle şu durumlarda ek eğitim gerekir: işe yeni başlayan çalışan, görev değişikliği yapan çalışan, yeni teknoloji/makine devreye alındığında ilgili personel ve uzun süreli devamsızlık sonrası işe dönen çalışan. İşyeri hekimi ve sağlık gözetimi yükümlülükleriyle birlikte değerlendirmek için işyeri hekimi zorunluluğu yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tehlike Sınıfına Göre Eğitim Periyotları

İSG eğitiminin ne sıklıkla yenileneceği işyerinin tehlike sınıfına bağlıdır. Yönetmelik, asgari yenileme periyotlarını ve eğitim sürelerini şöyle belirler:

Tehlike Sınıfı	Yenileme Periyodu	Asgari Eğitim Süresi
Az Tehlikeli	En az 3 yılda bir	En az 8 saat
Tehlikeli	En az 2 yılda bir	En az 12 saat
Çok Tehlikeli	En az 1 yılda bir	En az 16 saat

Bu süreler asgari değerlerdir; işyerinin risk değerlendirmesi daha sık eğitim gerektiriyorsa periyot kısaltılmalıdır. Eğitimler işe başlamadan önce verilmeli ve belgelenmelidir; çalışan ilk gün makine başına geçmeden temel İSG eğitimini almış olmalıdır.

İSG Eğitimini Kim Verebilir?

Eğitimi verebilecek kişiler yönetmelikte tanımlıdır. Başlıca yetkili kişiler:

• İş güvenliği uzmanları (A, B, C sınıfı sertifikalı).
• İşyeri hekimleri.
• Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB) bünyesindeki yetkili eğitimciler.
• Konuya göre alanında uzman kişiler (örneğin elektrik güvenliği için ilgili mühendis).

Eğitim sonunda yapılan ölçme-değerlendirmeyi (sınav) geçen çalışanlara katılım/başarı belgesi düzenlenir ve bu belgeler özlük dosyasında saklanır. Belgesiz, kayıtsız yapılan eğitim denetimde “yapılmamış” sayılır.

İSG Eğitiminin İçeriği

Yönetmelik, eğitim konularını üç ana başlıkta toplar:

1. Genel konular: Çalışma mevzuatı, çalışanların yasal hak ve sorumlulukları, işyeri temizliği ve düzeni, iş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar.
2. Sağlık konuları: Meslek hastalıklarının sebepleri, biyolojik ve psikososyal risk etmenleri, ilkyardım, tütün ürünlerinin zararları.
3. Teknik konular: Kimyasal/fiziksel/ergonomik risk etmenleri, elle kaldırma ve taşıma, parlama-patlama-yangın, iş ekipmanlarının güvenli kullanımı, ekranlı araçlarla çalışma, elektrik tehlikeleri, kişisel koruyucu donanım kullanımı, güvenlik ve sağlık işaretleri, tahliye ve kurtarma.

İçerik işyerinin gerçek risklerine göre ağırlıklandırılmalıdır. Örneğin bir kaynak atölyesinde yangın, gaz ve kişisel koruyucu donanım konuları öne çıkarken, bir çağrı merkezinde ergonomi ve psikososyal riskler vurgulanır.

Eğitimin Adım Adım Planlanması

1. Tehlike sınıfını belirleyin: NACE koduna göre az/tehlikeli/çok tehlikeli sınıfı tespit edin.
2. Risk değerlendirmesini esas alın: Eğitim içeriğini işyerinin gerçek risklerine göre şekillendirin.
3. Yetkili eğitimci ile çalışın: İş güvenliği uzmanı / işyeri hekimi / OSGB ile eğitim planlayın.
4. Eğitimi işe başlamadan önce verin: Yeni çalışana göreve başlamadan temel İSG eğitimi verilmelidir.
5. Belgeleyin ve saklayın: Katılım tutanağı, sınav ve sertifikaları özlük dosyasına ekleyin.
6. Periyodik takvim kurun: Tehlike sınıfına göre yenileme tarihlerini takip edin.

İşe giriş aşamasında sağlık raporu süreciyle eğitimleri birlikte yürütmek verimlidir; işe giriş sağlık raporu nasıl alınır rehberimiz bu aşamayı tamamlar.

İSG Eğitimi Vermemenin Cezası

6331 sayılı Kanun’a göre çalışanlara İSG eğitimi verilmemesi, her bir çalışan için ayrı ayrı idari para cezası doğurur. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; çok çalışanlı işyerlerinde toplam tutar hızla yükselir. Daha da önemlisi, eğitimsiz bir çalışan iş kazası geçirirse işverenin kusur oranı artar; bu da tazminat, rücu davaları ve cezai sorumluluk anlamına gelir.

İSG belgelendirme ve yönetim sistemi kurmak isteyen işletmeler için ISO 45001 iş sağlığı güvenliği belgesi yazımız, eğitimleri kurumsal bir çerçeveye oturtmanın yolunu gösterir.

Sık Sorulan Sorular

İSG eğitimi kaç saat olmalı?

Asgari süre tehlike sınıfına göre değişir: az tehlikelide en az 8 saat, tehlikelide en az 12 saat, çok tehlikelide en az 16 saat. Risk değerlendirmesi gerektiriyorsa süre artırılabilir.

İSG eğitimini online almak geçerli mi?

Belirli koşullarda ve yönetmeliğin izin verdiği kısımlarda uzaktan eğitim mümkündür; ancak uygulamalı ve işyerine özgü bölümlerin yüz yüze yapılması beklenir. Eğitim mutlaka belgelenmelidir.

Eğitimi yenilemeyi unutursam ne olur?

Yenileme periyodu geçtiğinde eğitim “verilmemiş” sayılır ve denetimde idari para cezası uygulanır. Ayrıca olası bir iş kazasında işverenin sorumluluğu ağırlaşır.

Yeni işe başlayan çalışan eğitim almadan çalışabilir mi?

Hayır. Çalışan, işe başlamadan önce temel İSG eğitimini almış olmalıdır. Eğitimsiz çalışana görev verilmesi yükümlülük ihlalidir.

İSG eğitimi ile hijyen eğitimi aynı mı?

Hayır. İSG eğitimi iş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemeye odaklanır; hijyen eğitimi ise halk sağlığı ve gıda/temas güvenliğine yöneliktir. Personel hijyen eğitimi farklı bir yönetmeliğe dayanır.

Eğitim yükümlülüğünün yanında, çalışanların acil durumlarda üstleneceği görevler de yazılı olarak belirlenmek zorundadır; ayrıntısı için acil durum planı kimler için zorunlu yazımıza bakabilirsiniz.

Bu Rehberle Birlikte Okunanlar

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde İSG eğitiminin yanında ulusal yeterlilik belgesi de aranır; bu zorunluluğu MYK mesleki yeterlilik belgesi rehberi açıklıyor.