PPWR Üretici Kaydı: Kim Kaydolur, Kim Temsilci Atar?

AB’ye ambalajlı ürün gönderen bir Türk firmasının PPWR’de ilk sorması gereken soru “hangi sicile kaydolacağız?” değil, “bu ülkede üretici biz miyiz?” sorusudur. Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (Tüzük (AB) 2025/40, kısaca PPWR) kayıt, genişletilmiş üretici sorumluluğu (EPR) ve yetkili temsilci yükümlülüklerini “üretici” sıfatına bağlar. Bu sıfat ise ürünü kimin ürettiğine değil, ambalajı o üye devlette ilk kez kimin piyasada bulundurduğuna göre belirlenir.

Bu rehber ihracat, dış ticaret ve e-ticaret sorumluları için yazıldı. Satış kanalınıza göre kayıt yükümlülüğünün kimde olduğunu, yetkili temsilcinin ne zaman zorunlu olduğunu ve pazaryeri ile depo-kargo hizmeti veren firmaların neden kayıt numaranızı istediğini tüzük maddeleri üzerinden anlatıyoruz. Ülke ülke sicil adlarını ve beyan edilecek ambalaj ağırlığının nasıl hesaplandığını bu yazıda tekrar etmiyoruz. O konular için AB’de EPR kaydı ve yetkili temsilci için ülke bazlı rehbere bakabilirsiniz. Tüzüğün genel çerçevesi ise PPWR nedir rehberimizde anlatılıyor.

Neden önce “kim üretici?” sorusu gelir?

PPWR 12 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor (Md. 71). Kayıt (Md. 44) ve EPR (Md. 45) yükümlülükleri “üretici” için yazılmıştır. Tüzüğün 3. maddesindeki tanıma göre üretici; imalatçı, ithalatçı ya da dağıtıcıdan, satış tekniği ne olursa olsun (uzaktan satış dahil) aşağıdaki durumlardan birine girendir:

• (a) ve (b): Bir üye devlette kuruludur ve ambalajı ya da ambalajlı ürünü o üye devletin topraklarında ilk kez piyasada bulundurur.
• (c) ve (d): Bir üye devlette ya da üçüncü bir ülkede kuruludur ve ambalajı ya da ambalajlı ürünü başka bir üye devletin topraklarında doğrudan son kullanıcılara ilk kez piyasada bulundurur.
• (e): Bir üye devlette kuruludur ve son kullanıcı olmadığı hâlde ambalajlı ürünleri açar. Ancak (a)-(d) kapsamında başka bir üretici varsa bu bent uygulanmaz.

Tanımın ağırlık noktası, ürünün nerede üretildiği değil, hangi ülkenin topraklarında ve kime ilk kez sunulduğudur. Türkiye üçüncü ülke olduğu için Türk firması ancak (c) ve (d) bentlerine girdiğinde, yani AB’deki son kullanıcıya doğrudan sattığında üretici sayılır.

“Son kullanıcı” da dar anlaşılmamalı. Tüzük bu kavramı, ürünü kendi kullanımı için alan ve olduğu gibi yeniden satmayan kişi olarak tanımlıyor. Bu tanıma tüketiciler kadar ürünü kendi faaliyetinde kullanan profesyonel son kullanıcılar da giriyor (Md. 3).

Satış kanalına göre kim kaydolur?

Aşağıdaki tablo tanımın tipik ihracat senaryolarına nasıl uygulandığını özetler. Bu tablo bir hukuki görüş değildir. Sınırdaki durumlarda sözleşme ve ilgili ülkenin yetkili makamı belirleyicidir.

Senaryo	Üretici sayılması muhtemel taraf	Dayanak
Türk firması, ürünü AB’deki ithalatçı ya da distribütöre satar; o firma ürünü kendi ülkesinde piyasaya sunar	AB’deki ithalatçı/distribütör	Md. 3 üretici tanımı (a)/(b)
Türk firması kendi e-ticaret sitesinden AB’deki tüketiciye doğrudan satar	Türk firması	Md. 3 üretici tanımı (d)
Türk firması bir pazaryeri üzerinden AB’deki tüketiciye satar	Türk firması. Pazaryeri kayıt bilgisini ister.	Md. 3 (d) + Md. 45(4)
Türk firması ürünü, kendi üretiminde kullanacak AB’deki bir fabrikaya doğrudan gönderir	Türk firması üretici tanımına girebilir, çünkü alıcı profesyonel son kullanıcıdır	Md. 3 son kullanıcı tanımı + üretici tanımı (c)/(d)
Grubun Almanya’da kurulu şirketi, ürünü Fransa’daki son kullanıcılara doğrudan satar	Almanya’daki şirket. Fransa için yetkili temsilci atamak zorundadır.	Md. 3 (d) + Md. 45(3) ilk cümle
Türk firması boş ambalaj üretir ve AB’deki dolumcuya satar	Türk firması tedarikçi konumundadır. Kayıt yükümlülüğü genellikle ambalajı dolduran AB firmasındadır.	Md. 3 “tedarikçi” ve üretici tanımları

İlk senaryoda Türk firmasının kayıt yükümlülüğü yoktur. Ama AB’deki müşteri kendi yükümlülükleri için sizden ambalaj verisi, uygunluk beyanı ve teknik dosyaya dayanak bilgiler ister. Bu belgelerin kimde durduğunu PPWR teknik dosyası rehberimizde anlattık.

Üretici kaydı neleri kapsar?

Madde 44 kaydı ülke bazında kurar. Tek bir AB kaydı yoktur. Üretici, ambalajı ilk kez piyasada bulundurduğu her üye devlette o ülkenin siciline ayrı başvuru yapar. Maddenin öne çıkan hükümleri şunlardır:

• Kayıtsız satış yasağı (Md. 44/4): Üretici ya da gerekiyorsa yetkili temsilcisi o ülkede kayıtlı değilse, ürün o ülkede ilk kez piyasada bulundurulamaz.
• Başvuru içeriği (Md. 44/5): Başvuruda tüzüğün Ek IX’un A Bölümündeki bilgiler yer alır. Üye devlet ek bilgi isteyebilir.
• Kayıt numarası süresi (Md. 44/11): Gerekli bilgilerin tamamı sunulduktan sonra sicil makamı kaydı en geç on iki hafta içinde verir. Başvurular elektronik sistem üzerinden alınır ve maliyet esaslı ücret istenebilir.
• Yıllık raporlama (Md. 44/7-8): Önceki tam takvim yılına ait bilgiler her yıl 1 Haziran’a kadar sunulur. O ülkede yılda 10 tonun altında ambalaj piyasada bulunduran üretici, Ek IX’da daha kısa tutulan bilgi setini verir. Bu bir kayıt muafiyeti değildir. Üye devletler bütçe gerekçesiyle üç aylık raporlama da isteyebilir.
• Değişiklik bildirimi (Md. 44/12): Kayıt bilgilerindeki değişiklikler ve o ülkeye satışın kalıcı olarak durdurulması gecikmeden bildirilir.
• Kamuya açık liste (Md. 44/13): Kayıtlı üretici listesi ücretsiz, erişilebilir ve makinece okunabilir biçimde yayımlanır. Müşteriniz ya da pazaryeri kaydınızı buradan kontrol edebilir.

Üretici EPR yükümlülüklerini bir üretici sorumluluğu kuruluşuna (PRO) devretmişse, ülke aksini öngörmedikçe kayıt yükümlülüğünü de o kuruluş yerine getirir (Md. 44/2).

Geçiş notu: Tüzük, Komisyondan kayıt ve raporlama formatını bir uygulama tasarrufuyla belirlemesini istiyor (öngörülen tarih 12 Şubat 2026). Üye devletler PPWR’ye uygun ulusal sicili bu tasarrufun yürürlüğe girmesinden itibaren 18 ay içinde kuracak (Md. 44/1 ve 44/14). Bu yüzden bazı ülkelerde mevcut EPR sistemi ile yeni sicil arasında bir geçiş dönemi yaşanabilir. Başvuru yapılacak sistemi ilgili ülkenin yetkili makamından teyit etmek gerekir.

Yetkili temsilci ne zaman zorunlu, ne zaman istenebilir?

EPR yetkili temsilcisi, üreticinin satış yaptığı üye devlette kurulu olan ve üretici adına tüzüğün VIII. Bölümündeki yükümlülükleri yerine getirmek üzere yazılı vekaletle atanan kişi ya da kuruluştur (Md. 3). Madde 45(3) iki farklı kural koyar:

• Zorunlu durum: Üretici tanımının (c) ve (d) bentlerine giren üretici, yani başka bir ülkedeki son kullanıcıya doğrudan satan üretici, kurulu olduğu üye devlet dışında satış yaptığı her üye devlette yetkili temsilci atar.
• Üye devletin tercihine bağlı durum: Üye devletler, üçüncü ülkelerde kurulu üreticilerin de kendi topraklarında yetkili temsilci atamasını şart koşabilir.

Türk firması için ikinci kural önemlidir. AB’deki son kullanıcıya doğrudan satıyorsanız, her hedef ülkenin temsilci şartı koyup koymadığına ayrı ayrı bakmanız gerekir. Madde 44(3)’e göre üye devletler kayıt işlemlerinin de yazılı vekaletle temsilci eliyle yapılmasına izin verebilir. Birden fazla üreticiyi temsil eden temsilci, sicile her üreticinin adını ve iletişim bilgisini ayrı ayrı bildirir (Md. 44/6).

Pazaryeri ve depo-kargo firmaları neden kayıt numarası ister?

PPWR kayıt kontrolünü satış kanalına da yayar. Aşağıdaki kurallar satışın fiilen durmasına yol açabileceği için, e-ticaret yapan firmalar için sicilden daha görünür bir sonuç doğurur:

• Çevrimiçi platformlar (Md. 45/4): Tüketicilerin üreticiyle uzaktan sözleşme kurmasına imkân veren platformlar, satıcının hizmeti kullanmasına izin vermeden önce iki bilgi alır. Birincisi, tüketicinin bulunduğu üye devletteki kayıt bilgisi ve kayıt numarasıdır. İkincisi, o ülkedeki EPR şartlarına uyulduğunu teyit eden öz beyandır. Platform bu bilgilerin eksiksiz ve güvenilir olup olmadığını değerlendirmek için makul çaba gösterir (Md. 45/6).
• Depolama ve sipariş karşılama hizmeti verenler (Md. 45/7-8): AB’deki tüketiciye satış yapan üretici, bu bilgileri depo-kargo hizmeti veren firmaya sözleşme anında verir. Hizmet sağlayıcı bilgileri resmî kaynaklardan kontrol eder. Bilgi yanlış ya da eksikse düzeltme ister. Düzeltme gelmezse AB’deki tüketicilere yönelik hizmeti askıya alır.

Pazaryeri üzerinden satışta, EPR mali yükümlülükleri yazılı vekalete dayanarak platform tarafından da üstlenilebilir (Md. 45/4 son paragraf). Bu imkânın kullanılıp kullanılamayacağı platformun kendi politikasına bağlıdır.

Kontrol listesi: kendi durumunuzu 6 adımda çıkarın

1. AB’de ürünlerinizin ulaştığı ülkeleri listeleyin. Doğrudan satışları ve müşteriniz üzerinden yapılan satışları ayrı yazın.
2. Her ülke ve kanal için alıcının kim olduğunu işaretleyin: ithalatçı ya da distribütör mü, son kullanıcı mı?
3. Son kullanıcıya doğrudan sattığınız ülkeleri ayırın. Bu ülkelerde üretici siz olabilirsiniz.
4. Bu ülkelerin her birinde kayıt ve yetkili temsilci şartını, ilgili ülkenin yetkili makamından ya da sicilinden teyit edin.
5. Distribütör üzerinden satılan ülkelerde, “üretici” rolünün kimde olduğunu sözleşmeye yazın. Müşterinin sizden isteyeceği ambalaj verisini (malzeme, ağırlık, adet) hazır tutun.
6. Pazaryeri ve depo-kargo sözleşmeleri için kayıt numaralarını ve öz beyan metnini tek bir dosyada toplayın.

AB’li müşteriden gelen PPWR talep yazısına nasıl yanıt verileceğini talep yazısı geldiğinde ilk 7 günü anlatan rehberde bulabilirsiniz. AB’ye ihracatta benzer bir veri talebi karbon tarafında da geliyor. Bu konuda CBAM kapsam kontrol listemize bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

AB genelinde geçerli tek bir üretici kaydı var mı?

Hayır. Madde 44 uyarınca kayıt, ambalajın ilk kez piyasada bulundurulduğu her üye devlette o ülkenin siciline ayrı ayrı yapılır. Ulusal siciller birbirine bağlantı vermekle yükümlüdür, ama kayıt ortak değildir.

AB’deki distribütörümüze satıyoruz. Bizim kaydolmamız gerekir mi?

Distribütör ürünü kendi ülkesinde ilk kez piyasaya sunuyorsa, üretici tanımına genellikle distribütör girer. Ancak rolün sözleşmede açıkça yazılması ve distribütörün ürünü başka bir ülkedeki son kullanıcılara doğrudan satıp satmadığının kontrol edilmesi gerekir.

Yılda 10 tonun altındayız. Kayıttan muaf mıyız?

Hayır. 10 ton eşiği kaydı değil, yıllık raporlamada verilecek bilgi setini etkiler (Md. 44/8). Kayıt yükümlülüğü miktardan bağımsızdır. Üye devletler belirli bir yıl için bu eşiği düşürebilir.

Yetkili temsilci atarsak sorumluluk tamamen ona mı geçer?

Temsilci, vekaletle belirlenen yükümlülükleri üretici adına yerine getirir. Ancak kanala verilen bilgilerin doğruluğundan üretici sorumludur (Md. 45/8). Vekaletin kapsamını ve temsilciye hangi verilerin ne zaman iletileceğini yazılı olarak netleştirmek bu yüzden önemlidir.

PPWR’de kayıt ve temsilci sorusunun cevabı ürün ya da ambalaj türünden önce satış kanalında yatıyor. Distribütör üzerinden satan Türk firması çoğu durumda kayıt yükümlüsü değil, veri sağlayıcıdır. Son kullanıcıya, pazaryerine ya da AB’deki bir fabrikaya doğrudan satan firma ise üretici sayılabilir ve her hedef ülkede kayıt ile temsilci şartıyla karşılaşabilir. Bu ayrımı yaptıktan sonra ülke bazındaki sicil adları, beyan esası ve ücret mantığı için PPWR Türkiye’nin EPR kaydı rehberine geçebilirsiniz.

AB’li müşteriniz sizden PPWR uygunluk beyanı mı istiyor? PPWR Türkiye, AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (EU 2025/40) kapsamında Ek VII teknik dosyanızı kurar ve Ek VIII uygunluk beyanınızı imzalanabilir hale getirir; üçüncü taraf belgelendirme gerekmez.